Μαίρη Μιχαήλ, Κλινική Ψυχολόγος

Οι καλοκαιρινές διακοπές φτάνουν στο τέλος τους και τα παιδιά καλούνται να επιστρέψουν πίσω στο σχολείο. Αυτή η αλλαγή της ρουτίνας και της καθημερινότητας τους, μετά από τις μακροχρόνιες διακοπές του καλοκαιριού, μπορεί να προκαλέσει τόσο στα παιδιά όσο και στους γονείς, άγχος και αποδιοργάνωση.

Οι προκλήσεις και οι υποχρεώσεις που έχουν να αντιμετωπίσουν και οι δυο πλευρές, καθ’όλη τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς είναι πολλές. Όσο πλησιάζουν οι μέρες για το άνοιγμα των σχολείων τόσο μεγαλώνει το άγχος, η αγωνία και σε κάποιες περιπτώσεις η άρνηση για την επιστροφή τους στα θρανία.

Σαν γονείς μπορείτε να τα βοηθήσετε να διαχειριστούν τα διάφορα συναισθήματα που βιώνουν αυτή την περίοδο, αρχικά αναγνωρίζοντας τα και στη συνέχεια στηρίζοντας τα παιδιά σας με τον δικό σας μοναδικό τρόπο.

Μαίρη Μιχαήλ, Κλινική Ψυχολόγος

Αποδοχή – Κατανόηση – Αγάπη

Γεωργία Ευθυμίου, Λογοπαθολόγος-Λογοθεραπεύτρια

Όπου υπάρχουν άνθρωποι, υπάρχουν και γλώσσες. Όλες οι γλώσσες είναι εξίσου περίπλοκες, αλλάζουν με το πέρασμα του χρόνου και παρέχουν τη δυνατότητα στον ομιλητή τους να μεταδώσουν οποιοδήποτε άποψη.

Η νοηματική γλώσσα είναι το σπουδαιότερο χαρακτηριστικό της κοινωνίας των Κωφών. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων αφορά και εξυπηρετεί κωφά και βαρήκοα άτομα. Οι Κωφοί χρησιμοποιούν τη Νοηματική Γλώσσα για να καλύψουν τις ίδιες επικοινωνιακές ανάγκες με αυτές των ακουόντων ανθρώπων. Για να εκφράσουν δηλαδή επιθυμίες, ερωτήματα, απορίες, εντολές, να δώσουν πληροφορίες και να μεταφέρουν αφηρημένες έννοιες.

Η νοηματική γλώσσα δεν είναι μια διεθνής γλώσσα, αλλά υπάρχουν και χρησιμοποιούνται γύρω στις 50 διαφορετικές Νοηματικές Γλώσσες σε όλο το κόσμο. Η κάθε χώρα έχει τη δική της εθνική Νοηματική Γλώσσα συνδεδεμένη με τη κουλτούρα και τα ήθη της.

Όσον αφορά την Ελληνική Νοηματική Γλώσσα, αποτελεί τη γλώσσα των Κωφών στην Ελλάδα και αντίστοιχα η Κυπριακή Νοηματική Γλώσσα η γλώσσα των Κωφών στη Κύπρο. Η Νοηματική γλώσσα χρησιμοποιείται από την πλειονότητα των Κωφών και πολλών βαρήκοων ατόμων καθώς επίσης και από ακούοντα παιδιά κωφών γονιών και ακούοντες γονείς κωφών παιδιών. Στην Ελλάδα, η Ελληνική Νοηματική Γλώσσα έχει επίσημα αναγνωριστεί ως η πρώτη γλώσσα των Κωφών και βαρήκοων ατόμων με την Ελληνική Γλώσσα (ομιλούμενη) να θεωρείται δεύτερη γλώσσα γι’ αυτούς.

Όπως όλες οι Νοηματικές Γλώσσες, έτσι και η Ελληνική αποτελεί μια οπτικο-κινητική γλώσσα. Στηρίζεται στη χρήση αυστηρά προκαθορισμένων και μεμονωμένων νευμάτων, εκφράσεων του προσώπου, κινήσεων των χεριών και του σώματος. Επιπλέον, είναι μια αδιαμφισβήτητα ολοκληρωμένη γλώσσα που διέπετε από τους δικούς της κανόνες διαθέτοντας πλούσιο λεξιλόγιο, δική της γραμματική και δική της συντακτική δομή.

Έχει αποδειχθεί ότι κατά τα πρώτα τρία χρόνια ζωής κωφών παιδιών που μεγαλώνουν σε ένα γλωσσικό περιβάλλον όπου χρησιμοποιείται η Νοηματική Γλώσσα ως κύρια, ακολουθούνται τα ίδια αναπτυξιακά στάδια κατάκτησης της γλώσσας με τα ακούοντα παιδιά. Περνάνε δηλαδή από τα ίδια στάδια κατάκτησης της γλώσσας όπως ακριβώς και τα παιδιά που κατακτούν μία ομιλούμενη γλώσσα. Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι σε έρευνες που έγιναν διαπιστώθηκε ότι οι περιοχές του εγκεφάλου που ενεργοποιούνται κατά την εκτέλεση των χειρονομιών είναι παρόμοιες με τις περιοχές που ενεργοποιούνται κατά την παραγωγή του λόγου.

Σύμφωνα με όλα τα προαναφερόμενα, οι Νοηματικές Γλώσσες δεν είναι σε καμία περίπτωση υποδεέστερες των ομιλούμενων  γλωσσών καθώς ισχύουν και στα δύο είδη γλωσσών οι ίδιοι καθολικού κανόνες.

Βιβλιογραφικές Αναφορές: 

Feldman, R. S. (2009). ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Αθήνα: GUTENBERG.

Μάρτζος, Θ. (2017). Λογισμικό αυτόματης μετατροπής ομιλίας ή/και κειμένου στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα (ΕΝΓ) με χρήση βίντεο.

Γεωργία Ευθυμίου, Λογοπαθολόγος-Λογοθεραπεύτρια

Η Επιλεκτική Αλαλία (ΕΑ) είναι μια σπάνια παιδική διαταραχή κατά την οποία το άτομο επιλέγει να μην χρησιμοποιεί ομιλία σε διάφορα κοινωνικά περιβάλλοντα όπου η ομιλία και η αλληλεπίδραση με άλλους είναι υποχρεωτικά και αναμενόμενα. Τέτοια κοινωνικά περιβάλλοντα μπορεί να είναι το σχολείο, χώροι όπου γίνονται διάφορες αθλητικές δραστηριότητες, οι συναντήσεις με συμμαθητές κ.ά.. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι τα παιδιά με ΕΑ είναι ικανά να μιλήσουν και να επικοινωνήσουν με τους γύρω τους, παρόλα αυτά επιλέγουν να μην το κάνουν. Τα συγκεκριμένα παιδιά επικοινωνούν μόνο με άτομα που αισθάνονται οικειότητα και ασφάλεια μαζί τους.

Η Επιλεκτική Αλαλία εκδηλώνεται συνήθως πριν την ηλικία των 5 ετών και τις περισσότερες φορές γίνεται αντιληπτή όταν το παιδί αρχίσει να πηγαίνει σχολείο. Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, η Επιλεκτική Αλαλία εμφανίζεται σε ποσοστό μεταξύ 0.03% και 1,9% των παιδιών. Τα συμπτώματα της διαταραχής είναι δυνατόν να διαρκέσουν από λίγους μήνες έως και μερικά χρόνια. Η αιτιολογία της ΕΑ είναι πολυπαραγοντική αφού μπορεί να προκύψει λόγω οικογενειακών, γενετικών, περιβαλλοντικών, νευροαναπτυξιακών, συμπεριφορικών και ψυχοδυναμικών παραγόντων. Επιπρόσθετα, μια άλλη πιθανή αιτία πρόκλησης της διαταραχής είναι και οι τραυματικές εμπειρίες.

Αρκετά παιδιά με Επιλεκτική Αλαλία αποφεύγουν έντονα τη βλεμματική επαφή, δυσκολεύονται να επικοινωνήσουν τα συναισθήματά τους, είναι ιδιαίτερα ντροπαλά (πολλές φορές «κοκκινίζουν» από ντροπή) και είναι πιθανόν να κινούνται νευρικά. Άλλα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της Επιλεκτικής Αλαλίας είναι μεταξύ άλλων η άρνηση του παιδιού να συμμετέχει σε διάλογο με άλλα άτομα, η άρνηση του να απαντήσει σε ερωτήσεις που το αφορούν, η ευαισθησία που παρουσιάζει σε χώρους με πολυκοσμία και η αδυναμία του να ζητήσει βοήθεια όσο κι αν την χρειάζεται. Επιπρόσθετα, τα παιδιά με Επιλεκτική Αλαλία δυσκολεύονται να συνάψουν και να διατηρήσουν διαπροσωπικές σχέσεις με αποτέλεσμα όλο αυτό να καταλήγει, πολλές φορές,  σε σχολικό εκφοβισμό.

Ακόμα κι όταν η Επιλεκτική Αλαλία ξεπεραστεί, είναι πολύ πιθανό να αφήσει πολλές επιπτώσεις όσο αφορά τις γλωσσικές και κοινωνικές δεξιότητες. Έρευνες παρουσίασαν ότι παιδιά με Επιλεκτική Αλαλία παρουσιάζουν ελλείψεις τόσο στο λεξιλόγιο όσο και στη σύνταξη με την προτασιακή δομή να είναι απλούστερη σε σχέση με τα παιδία της ίδιας χρονολογικής ηλικίας. Παρουσιάζονται επίσης διαταραχές άρθρωσης, αναπτυξιακή γλωσσική καθυστέρηση και φωνολογικές διαταραχές. Στο σύνολο τους τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν την καθυστερημένη ανάπτυξη και τις μειωμένες δεξιότητες της ομιλίας και του λόγου των παιδιών.

Παιδιά με Επιλεκτική Αλαλία κρίνεται απαραίτητο να αξιολογούνται από ειδικούς και αν τα αξιολογητικά ευρήματα φανερώσουν γλωσσικά ελλείμματα τότε κρίνεται απαραίτητη η ένταξη του παιδιού σε λογοθεραπευτικό πρόγραμμα. Μέσω της λογοθεραπευτικής παρέμβασης θα  αντιμετωπιστούν τα ελλείμματα που παρουσιάζονται στον λόγο και την ομιλία. Συμπληρωματικά, θα ενισχυθεί η αυτοπεποίθηση του παιδιού για την ομιλία και τις γλωσσικές του ικανότητες.

Βιβλιογραφικές Αναφορές: 

Muris, P., & Ollendick, T. H. (2021). Current Challenges in the Diagnosis and Management of Selective Mutism in Children. Psychology Research and Behavior Management, 14, 159.

Μελετιάδου, Ε. Σ. (2019). Σύγχρονες μέθοδοι εκπαιδευτικής παρέμβασης σε παιδιά με επιλεκτική αλαλία (No. GRI-2019-24991). Aristotle University of Thessaloniki.).

Ψάλτη, Α. (2015). Παιδιά με εκλεκτική αλαλία: η σιωπηλή μειονότητα της σχολικής τάξης. Παιδαγωγική επιθεώρηση, 37.

Μαίρη Μιχαήλ, Κλινική Ψυχολόγος

Τα όρια είναι σημαντικά για τα παιδιά γιατί αφορούν την ασφάλεια και την υγεία τους.

Η κάθε οικογένεια μπορεί να έχει τους δικούς της κανόνες στο σπίτι, ανάλογα με τις ανάγκες και την ιδιοσυγκρασία της.

Μερικές φορές οι γονείς νιώθουν τύψεις και ενοχές λόγω του συναισθηματικού δεσίματος με τα παιδιά τους, αλλά τα όρια βοηθούν την οικογένεια να είναι πιο λειτουργική.

Δώρα Γιαννούτσου, Εργοθεραπεύτρια

Η Ιχνηλασία, αποτελεί εκείνη την διαδικασία με την οποία μπορούμε να πετύχουμε αυτοματοποίηση στη γραφή, μέσω της κινητικής μάθησης.

Δώρα Γιαννούτσου, Εργοθεραπεύτρια

Η γραφή, ανήκει στις Σχολικές Δραστηριότητες Καθημερινής Ζωής και ενώ φαίνεται απλή, στην πραγματικότητα αποτελεί μια πολύπλοκη δραστηριότητα στην οποία συμμετέχουν καθημερινά παιδιά προσχολικής και σχολικής ηλικίας.

Η εγκεφαλική ωρίμανση συνδυαστικά με την ανάπτυξη των δεξιοτήτων της λεπτής αλλά και αδρής κινητικότητας, παίζουν καθοριστικό ρόλο για τη συμμετοχή του παιδιού σε δραστηριότητες γραφής καθώς απαιτείται:

 Νόηση, Προσοχή,

 Αντίληψη, Αισθήσεις, Αισθητηριακή Επεξεργασία,

 Όραση & Οφθαλμοκινητικός Έλεγχος,

 Ιδιοδεκτικότητα,

 Ακοή & Ακουστική Επεξεργασία.

Γεωργία Φωτίου, Λογοπαθολόγος/Λογοθεραπεύτρια

Σύμφωνα με το DSM-5, η Γλωσσική Διαταραχή αποτελεί μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το παιδί αποτυγχάνει να αναπτύξει γλωσσικές ικανότητες που να συνάδουν με την χρονολογική του ηλικία.

Παρακάτω αναφέρονται οι ενδείξεις της Γλωσσικής Διαταραχής ανά ηλικία.

Μαίρη Μιχαήλ, Κλινική Ψυχολόγος

Η ψυχική και συναισθηματική ηρεμία βασίζεται στη λειτουργική διαχείριση των σκέψεων, των συναισθημάτων και των συμπεριφορών. Υπάρχουν στιγμές στην καθημερινότητα μας που μπορεί να μας προκαλέσουν δυσφορία, αρνητικά συναισθήματα και να νιώθουμε συναισθηματικά φορτισμένοι. Είναι πολύ σημαντικό να είμαστε σε θέση να αναγνωρίζουμε την αιτία που προκαλεί αυτά τα δυσάρεστα συναισθήματα και να δίνουμε χρόνο στον εαυτό μας να τα κατανοήσει και να τα διαχειριστεί χωρίς πίεση και ενοχές.