Γιαννούτσου Θεοδώρα, Εργοθεραπεύτρια SI

Η χρήση του ψαλιδιού αποτελεί μια σύνθετη δραστηριότητα κατά την εκτέλεση της οποίας χρησιμοποιούμε πληθώρα δεξιοτήτων. Η ικανοποιητική σύλληψη αλλά και η επιδέξια διαχείριση του ψαλιδιού, βασίζεται σε δεξιότητες αδρής κινητικότητας, λεπτής κινητικότητας αλλά και στις δεξιότητες οπτικής αντίληψης.

Γιατί όμως είναι σημαντικό να χρησιμοποιούμε επιδέξια το ψαλίδι;

Η σημαντικότητα του στην καθημερινότητα μας, αναδεικνύεται στους 4 ακολούθους λόγους:

1. Το ψαλίδι αποτελεί συχνά πηγή δημιουργικότητας αλλά και παιχνιδιού καθώς χρησιμοποιείται σε κατασκευές, σε μαθήματα τέχνης, στη διακόσμηση καθώς και στο συμβολικό παιχνίδι.

2. Το κόψιμο με ψαλίδι μας προετοιμάζει για τη χρήση πιο πολύπλοκων εργαλείων κοπής όπως ο νυχοκόπτης, τα διαφορετικά είδη ψαλιδιού (μικρά, μεγάλα κλπ.), το ψαλίδι κλαδέματος, το τσιμπιδάκι, την πένσα κλπ..

3. Πολλές θέσεις εργασίας απαιτούν επιδέξια χρήση ψαλιδιού ως προϋπόθεση για την επιτυχή εκτέλεση καθημερινών καθηκόντων. Για παράδειγμα, η δημιουργία πλαστικοποιημένων πινακίδων, η προετοιμασία συσκευασιών, το άνοιγμα κουτιών, η μαγειρική και η διαχείριση υλικών είναι μερικές μόνο από τις περιστάσεις που χρησιμοποιούμε τις δεξιότητες ψαλιδιού.

4. Τέλος, οι δεξιότητες ψαλιδιού αποτελούν σημαντική δεξιότητα διότι η χρήση του γίνεται σχεδόν σε καθημερινή βάση τόσο σε δραστηριότητες ρουτίνας (κόψιμο ετικετών από τα ρούχα, κόψιμο νυχιών, άνοιγμα συσκευασιών φαγητού αλλά και άνοιγμα δώρων κλπ.) όσο και σε ιδιαίτερες κοινωνικές περιστάσεις (κόψιμο ομφάλιου λώρου σε νεογέννητα, εγκαίνια καταστημάτων αλλά και τελετές βράβευσης κλπ).

Πώς όμως οι Διαταραχές Αισθητηριακής Επεξεργασίας επηρεάζουν την ικανοποιητική χρήση του ψαλιδιού;

Η αισθητηριακή επεξεργασία παίζει καθοριστικό ρόλο τόσο στις δεξιότητες λεπτής όσο και αδρής κινητικότητας. Στην πραγματικότητα, όλες οι δραστηριότητες που εμπεριέχουν κίνηση προκειμένου να εκτελεστούν με επιδεξιότητα, απαιτούν την καλή λειτουργία των αισθητηριακών συστημάτων. Συνεπώς, η αποτελεσματική αλλά και με ακρίβεια χρήση του ψαλιδιού, βασίζεται στην αισθητηριακή επεξεργασία. Πιο συγκεκριμένα, όταν είμαστε σε θέση να λάβουμε την σωστή ανατροφοδότηση από τις αισθήσεις μας, είμαστε ικανοί να:

• Παραμείνουμε ψύχραιμοι και συγκεντρωμένοι.
• Να έχουμε καλή στάση σώματος.
• Να διαχειριστούμε το ψαλίδι και το χαρτί.
• Να συντονίσουμε τα χέρια μας.
• Να οργανώσουμε τις οπτικές πληροφορίες αλλά και τις κινήσεις των χεριών (οπτικο-κινητικός συντονισμός).
• Να χρησιμοποιήσουμε την κατάλληλη δύναμη αλλά και ταχύτητα.
• Να προσαρμόσουμε τις κινήσεις μας έτσι ώστε να είναι λιγότερο κουραστική η δραστηριότητα.

Επιπρόσθετα, λαμβάνοντας τη σωστή ανατροφοδότηση, είμαστε σε θέση να σχεδιάσουμε, να προβλέψουμε, αλλά και να χρησιμοποιήσουμε με ομαλότητα τις κινήσεις μας έτσι ώστε να ολοκληρώσουμε τη δραστηριότητα κοψίματος. Η σύνθετη αυτή διαδικασία ονομάζεται κινητικός προγραμματισμός και μαζί με τον ιδεασμό και την εκτέλεση αποτελούν την πράξη.

Τι συμβαίνει όμως ότι υπάρχει Διαταραχή Αισθητηριακής Επεξεργασίας;

Οι συμπεριφορές που εντοπίζουμε όταν υπάρχουν διαταραχές αισθητηριακής επεξεργασίας είναι οι ακόλουθες:

• Παρορμητικό, με γρήγορη ταχύτητα αλλά και μειωμένο έλεγχο κόψιμο, σχεδόν ψαλιδίζοντας τα δάκτυλά του.
• Ιδιαίτερα αργό, προσεκτικό αλλά και διστακτικό κόψιμο.
• Μη αναμενόμενη σύλληψη και διαχείριση του ψαλιδιού.
• Αβεβαιότητα και αναποτελεσματικότητα τόσο στην σύλληψη όσο και στη διαχείριση του χαρτιού από το μη επικρατέστερο χέρι. Για παράδειγμα, δεν παρατηρείται αναπροσαρμογή του χαρτιού, παρατηρείται κάμψη και στροφή στον καρπό του χεριού που κρατά το ψαλίδι, δεν συγκρατεί κατάλληλα το χαρτί).
• Έντονη απογοήτευση αλλά και δυσκολίες παραμονής στην δραστηριότητα. Ενδέχεται να σκίζει το χαρτί στην προσπάθεια του να κόψει.
• Δυσκολία στον εντοπισμό των λαθών κατά το κόψιμο αλλά και στην αναπροσαρμογή προκειμένου να ολοκληρωθεί η δραστηριότητα.
• Απροθυμία να εμπλακεί σε οποιαδήποτε δραστηριότητα που εμπεριέχει κόψιμο.

Τροποποιώντας τις δραστηριότητες και δίνοντας την κατάλληλη ανατροφοδότηση, μπορούμε να δώσουμε στα παιδιά με διαταραχές αισθητηριακής επεξεργασίας, την ευκαιρία να πειραματιστούν και να πετύχουν στις δραστηριότητες ψαλιδιού.

Πως όμως μπορούμε να κάνουμε διασκεδαστικό το κάψιμο με το ψαλίδι;

1. Επιλέξτε νέες ενδιαφέρουσες υφές και υλικά που απαιτούν περισσότερη μυϊκή δύναμη από αυτή που χρησιμοποιούμε στο απλό χαρτί όπως υλικά της φύσης (αποξηραμένα φύλλα, γρασίδι, φλοιό δέντρου), χαρτόνι από ανακυκλώσιμα υλικά (κουτί δημητριακών, ρολό από χαρτί κουζίνας, αυγοθήκες από χαρτόνι), γυαλόχαρτο, τρόφιμα (τυρί, ζαμπόν, φρέσκο κρεμμύδι, βότανα, μακαρόνια κλπ), πλαστελίνη, καλαμάκια κλπ.

2. Συνδυάστε διασκεδαστικούς ήχους με τη χρήση του ψαλιδιού (λεκτικά συνθήματα, μέτρημα, κραυγές πανηγυρισμού, τραγουδήστε, ακούστε τραγούδια με έντονη μουσική).

3. Χρησιμοποιήστε οπτικά σημάδια! Χρησιμοποιείστε λεπτές ή χοντρές χρωματιστές γραμμές προκειμένου να δείξετε στο παιδί που θα τοποθετήσει το χέρι του για να συγκρατήσει το χαρτί και πού θα τοποθετήσει το ψαλίδι για να κόψει.

4. Δώστε χρόνο στο παιδί προκειμένου να συλλογιστεί και να επιλέξει την καλύτερη από τις προσπάθειες.

5. Βαθμολογήστε την προσπάθεια του παιδιού προκειμένου να επιβραβεύσετε την σωστή σύλληψη του ψαλιδιού αλλά και το κόψιμο πάνω στη γραμμή. Πρώτα προσπαθήστε μονές ψαλιδιές. Στη συνέχεια 2-3 ψαλιδιές σε κάθε προσπάθεια, ευθείες γραμμές, καμπύλες γραμμές και τέλος σχήματα.

6. Τροποποιήστε δίνοντας έμφαση σε απτικά, οπτικά και ιδιοδεκτικά ερεθίσματα προκειμένου να ενισχύσετε τη σωστή τοποθέτηση αλλά και την μνήμη. Για παράδειγμα, κολλήστε blu tac ανάμεσα στον αντίχειρα και το ψαλίδι δημιουργώντας «κύκλο», χρησιμοποιήστε ψαλίδι με αντίσταση κατά το κόψιμο, ακουμπήστε τους αγκώνες στο τραπέζι, κολλήστε στο γραφείο σας τα στάδια κοψίματος ψαλιδιού έτσι ώστε να τα βλέπει το παιδί (φροντίστε να υπάρχουν εικόνες που να δείχνουν τη σωστή τοποθέτηση των χεριών, του αγκώνα, του χαρτιού αλλά και του ψαλιδιού). Ακόμη, μπορείτε να σχεδιάσετε ένα προσωπάκι στο νύχι του αντίχειρα σαν υπενθύμιση της κίνησης (ο αντίχειρας κινείται πάνω-κάτω κατά το κόψιμο, ενώ τα υπόλοιπα δάχτυλα μένουν σταθερά).

7. Δώστε σωματική βοήθεια κρατώντας και υποβοηθώντας κατά τη διάρκεια της δραστηριότητας. Με αυτό τον τρόπο παρέχετε επιπλέον απτική και ιδιοδεκτική ανατροφοδότηση σχετικά με τη θέση αλλά και την ομαλή, συνεχή και συντονισμένη κίνηση κατά το κόψιμο.

8. Δουλέψτε τόσο το σχήμα σώματος όσο και τον κινητικό προγραμματισμό. Δραστηριότητες που προσφέρουν επιπλέον απτικά και ιδιοδεκτικά ερεθίσματα με βαθιές πιέσεις, επιπλέον μυϊκή δύναμη για την ολοκλήρωση θεωρούνται σημαντικές. Για παράδειγμα, κάμψεις στον τοίχο με χέρια ή με πόδια, δραστηριότητες που απαιτούν κρέμασμα, σκαρφάλωμα, ζούληγμα, κράτημα από σκοινιά, έρπισμα σε ανομοιόμορφες επιφάνειες. Ακόμη, κάντε κούνια, παίξτε παιχνίδια με άλματα ή πηδηματάκια.

9. Τέλος, εξασκηθείτε με δραστηριότητες απτικής διάκρισης. Χρησιμοποιήστε κουτί με όσπρια για εξερεύνηση υφών, αφρό ξυρίσματος, play dough, αλεύρι, άμμο, ή ρύζι.

Καλή διασκέδαση!

Βιβλιογραφική Αναφορά:

www.kidsplacespace.com.au

Γιαννούτσου Θεοδώρα, Εργοθεραπεύτρια SI

Οι παράγοντες που συμβάλλουν στις διαταραχές σίτισης, στο τάισμα ή/και στην κατάποση, μπορεί να οφείλονται σε ιατρικούς, στοματικούς, αισθητικοκινητικούς και συμπεριφορικούς ή σε συνδυασμό αυτών.

Τα προβλήματα σίτισης παρόλο που συνήθως εξετάζονται χωριστά ανάλογα με την αιτία η οποία τα προκαλεί, είναι σπάνιο να οφείλονται σε μία και μόνο αιτία και συνήθως τα αποτελέσματα αυτών των προβλημάτων επηρεάζουν πολλούς τομείς. Για παράδειγμα, στα παιδιά με σοβαρά προβλήματα αισθητηριακής ολοκλήρωσης παρατηρείται γενική καθυστέρηση στις κινητικές δεξιότητες του στόματος (Schubeth, Amirault & Case-Smith, 2010).
Οι ιατρικές καταστάσεις που επηρεάζουν την ομαλή λειτουργία της σίτισης και ασκούν επιρροή στην προθυμία του παιδιού να συμμετέχει σε δραστηριότητες φαγητού, συνήθως εντοπίζονται σε παιδιά με Εγκεφαλική Παράλυση, με δομικές ανωμαλίες στόματος, καθώς και σε γαστροοισοφαγικά προβλήματα. Ορισμένες από τις πιο κοινές διαγνωστικές κατηγορίες σχετίζονται με τις δυσλειτουργίες σίτισης συμπεριλαμβανομένων της προωρότητας, των μυοσκελετικών ανωμαλιών καθώς και των ανατομικών δυσπλασιών όπως το λαγόχειλο, οι τραχειοτομίες και τα προβλήματα όρασης (Schubeth et al., 2010).

Οι στοματικοί, οι συμπεριφορικοί καθώς και οι αισθητικοκινητικοί παράγοντες που μπορεί να ενοχοποιηθούν για τις διαταραχές σίτισης είναι: α) οι αλλεργίες σε κάποιες τροφές ή ομάδες τροφών όπως η γλουτένη που περιέχεται στο σιτάρι, το κριθάρι και τη σίκαλη κ.α., β) οι διαταραχές συμπεριφοράς οι οποίες οφείλονται σε παράγοντες όπως η ανησυχία, η υπερευαισθησία, η συναισθηματική ακαμψία ή η ανάγκη για ρουτίνα ή η απορύθμιση συμπεριφοράς και γ) οι αισθητηριακοί παράγοντες οι οποίοι είτε μειώνουν τη λειτουργικότητα του παιδιού είτε καθιστούν δύσκολη την επικοινωνία μεταξύ του παιδιού και του περιβάλλοντός του. Τα αισθητηριακά συστήματα – αιθουσαίο, απτικό, ιδιοδεκτικό – είναι συνδεδεμένα μεταξύ τους και δημιουργούν διασυνδέσεις με άλλα συστήματα του εγκεφάλου όσο προχωρά η ανάπτυξη τους. Αυτού του είδους η αλληλεπίδραση οργανώνει τα περιβαλλοντικά ερεθίσματα που δέχεται ο εγκέφαλος έτσι ώστε να μπορεί το παιδί να αλληλεπιδρά επιτυχώς με το περιβάλλον στο οποίο βρίσκεται. Σε ορισμένες περιπτώσεις όμως, παρατηρείται διαταραγμένη λειτουργία των αισθητηριακών συστημάτων η οποία επηρεάζει εκτός των άλλων και τον τομέα της σίτισης (Sensory Integration International; Schubeth et al., 2010; Korth & Rendell, 2015).

1. Αλλάξτε την οδοντόκρεμα που χρησιμοποιεί το παιδί σας!

Αυτή η επιλογή θα σας δώσει το πλεονέκτημα της νέας γεύσης. Ακόμη, η επιλογή μιας νέας οδοντόκρεμας η οποία ταυτόχρονα ανήκει σε διαφορετική εταιρία ενδεχομένως να έχει διαφορετική υφή (ίσως πιο αμμώδης). Επιπρόσθετα, επιλέγοντας μια νέα οδοντόβουρτσα μπορείτε να πετύχετε είτε μεγαλύτερη πίεση (εάν είναι σκληρή η οδοντόβουρτσα) είτε διαφορετική υφή μέσα στο στόμα.

2. Κάντε μαλάξεις στα ούλα του παιδιού σας!

Χρησιμοποιώντας τα δάκτυλά σας, μπορείτε να κάνετε μασάζ στα ούλα του παιδιού σας. Τα αισθητηριακά ερεθίσματα που θα προκληθούν μέσα στο στόμα του παιδιού είναι αποδεκτά αφενός βοηθούν στην αισθητηριακή απευαισθητοποίηση της περιοχής και αφετέρου στην αποδοχή των ποικίλων υφών που θα εισάγετε.

3. Χρησιμοποιήστε συσκευές με δόνηση!

Κατά τη διάρκεια του φαγητού έχετε τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσετε συσκευές με δόνηση. Αυτού του είδους τα εργαλεία διαθέτουν επιφάνειες με διαφορετικές υφές, οι οποίες βοηθούν στην απευαισθητοποίηση της περιοχής τους στόματος κυρίως όταν πρόκειται για στοματική ευαισθησία.

4. Τροποποιήστε τις τροφές που δέχεται το παιδί σας!

Οι τροποποιήσεις στις τροφές που ήδη αποδέχεται το παιδί σας, αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο στα χέρια σας. Για παράδειγμα, εάν του/της αρέσουν τα μπισκότα βάλτε επάνω λίγη μαρμελάδα ή οποιοδήποτε άλλο σκεύασμα επιθυμείται. Η ποσότητα της μαρμελάδας που θα τοποθετήσετε θα πρέπει αν είναι πολύ μικρή και να μη ξεπερνά το ¼ της ποσότητας ενός μικρού κουταλιού (κουτάλι του τσαγιού). Ακόμη, αυτή η πρακτική μπορεί να σας επιτρέψει την σταδιακή εισαγωγή μιας νέας γεύσης ή/και υφής. Η σταδιακή εισαγωγή της νέας γεύσης ή/και υφής είναι απαραίτητο να γίνει σε συνδυασμό με μια τροφή που αγαπά το παιδί, επομένως θα την αποδεχτεί ευκολότερα. Εάν η βάση της τροφής που θα εισάγετε είναι νέα, τότε η εισαγωγή θα είναι πιο δύσκολη.

Εναλλακτικά, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε νέες παραλλαγές της ήδη αποδεκτής τροφής, Για παράδειγμα, εάν το παιδί μπισκότα με γεύση σοκολάτα, μπορείτε να του δώσετε μπισκότα με γεύση φράουλα. Άλλη μία επιλογή θα ήταν να φτιάξετε μαζί τα μπισκότα που πρόκειται να φάει αντί να τα αγοράσετε.

5. Αφήστε το παιδί να παίξει με το φαγητό του!

Αυτή η πρακτική θα τα κάνει να νιώσουν άνετα με την τροφή τους, έτσι θα μπορέσετε να εισάγετε πιο εύκολα την τροφή που επιθυμείτε.

6. Χρησιμοποιήστε πιάτα με διαχωριστικό!

Με αυτή την επιλογή έχετε την δυνατότητα να εισάγετε νέες τροφές κατά την διάρκεια των γευμάτων, χωρίς όμως να υποχρεώνεται το παιδί σας να τις φάει ή να τις ακουμπήσει. Δώστε του χρόνο να τις δοκιμάσει όποτε εκείνο επιλέξει.

7. Δώστε στο παιδί σας αυτονομία!

Παίξτε με το παιδί σας δίνοντάς του την ευκαιρία να ταΐσει εσάς ή τα αδέρφια του. Εναλλακτικά, μπορεί να ταΐσει κάποιο ζώο που ενδεχομένως έχετε ή κάποιο παιχνίδι (συμβολικό παιχνίδι).

8. Ενθαρρύνεται την εξερεύνηση αντικειμένων από το στόμα!

Ενθαρρύνεται το παιδί σας να μασήσει διάφορα μασώμενα παιχνίδια (ίσως βρεφικά) των οποίων έχει ελεγχθεί η ασφάλεια.

9. Προτιμείστε τα απτικά ερεθίσματα!

Οι απτικές δραστηριότητες μας δίνουν τη δυνατότητα να εισάγουμε νέες υφές. Χρησιμοποιώντας απτικά παιχνίδια επιτυγχάνεται η αποδοχή των υφών λόγω της απευαισθητοποίησης συγκεκριμένων περιοχών του σώματος όπως τα χέρια ή οι πατούσες.

10. Συμβουλευτείτε έναν Εργοθεραπευτή!

Συμβουλευτείτε τον Εργοθεραπευτή σας έτσι ώστε οι δραστηριότητες αισθητηριακής επεξεργασίας να ενσωματωθούν τόσο στις θεραπευτικές συνεδρίες όσο και στο σπίτι.

Βιβλιογραφικές αναφορές:

Korth, K. & Rendell, L., (2015). Feeding Intervention. In J. Case-Smith, & J.C. O’ Brien, (Εds), Occupational Therapy for Children and Adolescents, (7th ed.). Missouri: Mosby Elsevier, 389-415.

Sensory Integration: the concept, (1991). In A parent’s guide to understanding Sensory Integration. California: Sensory Integration International.

Schuberth, L.M., Amirault, L.M. & Case-Smith, J. (2010). Feeding Intervention. In J. Case-Smith, & J.C. O’ Brien, (Εds), Occupational Therapy for Children, (6th ed.). Missouri: Mosby Elsevier, 446-473.

http://www.arktherapeutic.com/blog/post/215

Γιαννούτσου Θεοδώρα, Εργοθεραπεύτρια SI

Η γραφή αποτελεί μία σύνθετη δεξιότητα που αναπτύσσεται κατά τη διάρκεια της ζωής του παιδιού η οποία μπορεί να οριστεί ως την διαδικασία διαχείρισης του γραπτού λόγου. Παράγοντες όπως ο συντονισμός των ματιών αλλά και των χεριών, η λαβή του μολυβιού, ο σχηματισμός των γραμμάτων καθώς και η στάση του σώματος εμπλέκονται στην πολύπλοκη αυτή διαδικασία. Η ανάπτυξη της γραφής κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής του παιδιού μπορεί να μας δώσει σημαντικές ενδείξεις για ενδεχόμενες αναπτυξιακές δυσκολίες οι οποίες συνήθως επηρεάζουν την ταχύτητα με την οποία μαθαίνει το παιδί (AOTA, 2002).

Παρόλα αυτά, η διαδικασία της γραφής δεν αποτελεί μόνο μία κινητική δεξιότητα, αλλά ταυτόχρονα απαιτεί: α) να γνωρίζουμε τα γράμματα και τη μορφή τους, β) να μπορούμε να θυμηθούμε τη μορφή τους καθώς και γ) να μπορούμε να τα γράψουμε στο χαρτί μέσω της σωστής χρήσης των κινήσεων του χεριού αλλά και του σώματος. Ακόμη, απαιτούνται δεξιότητες αλλά και λειτουργίες όπως η οργάνωση, η επίλυση προβλήματος, η ικανότητα της ομιλίας αλλά και της ανάγνωσης, ο ιδεασμός αλλά και γραφοκινητικές ικανότητες. Επιπρόσθετα, η λειτουργική ικανότητα της γραφής λειτουργεί υποστηρικτικά στις επιδόσεις των μαθητών τόσο στο σχολείο όσο και το πανεπιστήμιο καθώς τους επιτρέπει να ολοκληρώνουν τις εργασίες που τους αναθέτονται μέσα στο απαιτούμενο χρόνο ενώ ταυτόχρονα κάνουν ευανάγνωστα γράμματα (Schneck &Case-Smith, 2015).

Οι Εργοθεραπευτές μπορούν να αξιολογήσουν τις υποκείμενες συνιστώσες που υποστηρίζουν τις γραφοκινητικές ικανότητες των μαθητών, όπως τη μυϊκή δύναμη, την αντοχή, τον συντονισμό και τον κινητικό έλεγχο. Από την άλλη πλευρά, οι γονείς μπορούν επίσης να παίξουν καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων της γραφής ενθαρρύνοντας τα παιδιά τους να συμμετέχουν σε δραστηριότητες εντός σπιτιού προκειμένου να ενισχυθούν οι εμπλεκόμενες δεξιότητες (AOTA, 2002).

Πως μπορεί όμως να παρέμβει ένας Εργοθεραπευτής;

Ένας Εργοθεραπευτής μπορεί να παρέμβει μα τους ακόλουθους τρόπους:

• Επιδεικνύουν την κατάλληλη στάση σώματος η οποία θα λειτουργήσει υποστηρικτικά έτσι ώστε να χρησιμοποιηθούν κατάλληλα τα χέρια, οι βραχίονες, το κεφάλι καθώς και τα μάτια.
• Μετρούν το επίπεδο της φυσικής δύναμης αλλά και της αντοχής.
• Αναλύουν τον έλεγχο της λεπτής κινητικότητας, όπως την ικανότητα ενός παιδιού να κρατά το μολύβι/στυλό/μαρκαδόρο κ.λπ..
• Καθορίζουν την οπτική αλλά και αντιληπτική ικανότητα που επιδρούν στην ικανότητα του παιδιού να κάνει ευανάγνωστα γράμματα χρησιμοποιώντας το εκάστοτε εργαλείο.
• Συμβάλλει στην ανάπτυξη και στην αξιολόγηση των προτύπων γραφής και συνεργάζεται με τους δασκάλους προκειμένου να εφαρμόζονται οι κατάλληλες μέθοδοι και στο σχολικό πλαίσιο.
• Προτείνουν δραστηριότητες εντός σπιτιού οι οποίες προάγουν την ανάπτυξη των δεξιοτήτων που απαιτούνται (AOTA, 2002).

Τι μπορεί να κάνει η οικογένεια?

Οι γονείς ακολουθώντας τις συμβουλές των Εργοθεραπευτών μπορούν να:

• Ενθαρρύνουν το παιδί να εμπλακεί σε αθλήματα αλλά και παιχνίδια τα οποία βελτιώνουν τον συντονισμό των ματιών αλλά και του σώματος.
• Προωθούν τη χρήση μεταλλικών μαχαιροπίρουνων κατά τη διάρκεια των γευμάτων προκειμένου να αναπτυχθούν οι κατάλληλες λαβές.
• Παρέχουν δραστηριότητες που εξασκούν τα χέρια, όπως το κόψιμο του φαγητού.
• Ενθαρρύνουν το παιδί να γράφουν γράμματα στους παππούδες αλλά και στους φίλους του (AOTA, 2002).

Συνεπώς με την κατάλληλη συνεργασία του Εργοθεραπευτή και της οικογένειας, μπορούν να αντιμετωπιστούν επιτυχώς οι γραφοκινητικές δυσκολίες ενός παιδιού.

Βιβλιογραφικές αναφορές:

Schneck M. C.- Case-Smith J. (2015). Prewriting and Handwriting skills. In J. Case-Smith, & J.C. O’ Brien, (Εds), Occupational Therapy for Children and Adolescents, (7th ed.). Missouri: Mosby Elsevier, 498-524.

Why is handwriting important?

https://www.aota.org/about-occupational-therapy/patients-clients/childrenandyouth/schools/handwriting.aspx

Γιαννούτσου Δώρα, Εργοθεραπεύτρια SI

Η παρέμβαση των Εργοθεραπευτών εστιάζει στο να βοηθά άτομα με αισθητηριακές διαταραχές, σωματικές ή νοητικές αναπηρίες έτσι ώστε να αποκτήσουν ένα ικανοποιητικό επίπεδο ανεξαρτησίας στους τομείς της καθημερινότητάς τους. Οι Εργοθεραπευτές μπορούν να βοηθήσουν παιδιά με διάφορες εκπαιδευτικές ανάγκες να βελτιώσουν τις γνωστικές, τις σωματικές, τις αισθητηριακές καθώς και τις κινητικές τους δεξιότητες και κατά συνέπεια να βελτιώσουν την εικόνα που έχουν για τον εαυτό τους.

Κάποιοι ίσως πιστεύουν πως η εργοθεραπευτική παρέμβαση αφορά μόνο του ενήλικες, αφού τα παιδιά δεν «εργάζονται» καθημερινά. Η παραπάνω άποψη είναι λανθασμένη καθώς το παιχνίδι και η μάθηση αποτελούν σημαντικές δραστηριότητες της καθημερινότητας των παιδιών και στις οποίες παρεμβαίνουν οι Εργοθεραπευτές. Η εργοθεραπευτική εκτίμηση των δεξιοτήτων του παιδιού στο παιχνίδι, στις σχολικές επιδόσεις καθώς και στις καθημερινές δραστηριότητες (ντύσιμο-γδύσιμο, σίτιση, χρήση τουαλέτας κ.λπ), αποτελεί σημαντικό εργαλείο προκειμένου να διαπιστωθεί εάν η αναπτυξιακή ηλικία του παιδιού είναι η πρέπουσα συγκριτικά με την χρονολογική του ηλικία.

Σύμφωνα με τον Αμερικάνικο Σύλλογο Εργοθεραπείας (American Occupational Therapy Association), εκτός από την αντιμετώπιση των παραγόντων που επηρεάζουν τη σωματική ευεξία ενός ατόμου, οι Εργοθεραπευτές παρεμβαίνουν επίσης στους ψυχολογικούς, στους περιβαλλοντικούς και στους κοινωνικούς παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργικότητα του ατόμου με ποικίλους τρόπους. Η παρέμβαση αυτή καθιστά τον εργοθεραπευτή ζωτικό μέλος της υγειονομικής περίθαλψης.

Πεδίο δράσης παιδιατρικής Εργοθεραπείας

Σύμφωνα με τον Αμερικάνικο Σύλλογο Εργοθεραπείας, τα παιδιά με τα ιατρικά προβλήματα που αναφέρονται στη συνέχεια, επωφελούνται από τις υπηρεσίας Εργοθεραπείας:

• Τραυματισμοί κατά τη γέννηση ή γενετικές ανωμαλίες.
• Διαταραχές αισθητηριακής επεξεργασίας.
• Τραυματικές βλάβες (του νωτιαίου μυελού ή του εγκεφάλου).
• Μαθησιακές δυσκολίες.
• Αυτισμός/Διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές.
• Νεανική ρευματοειδής αρθρίτιδα.
• Σύνδρομο Down και άλλες χρωμοσωμικές ανωμαλίας
• Προβλήματα συμπεριφοράς ή ψυχικής υγείας.
• Κατάγματα των οστών ή άλλες ορθοπεδικές κακώσεις.
• Νοητική υστέρηση.
• Μετεγχειρητικές συνθήκες.
• Εγκαύματα.
• Δισχιδή ράχη.
• Ακρωτηριασμοί.
• Καρκίνος.
• Σοβαρά τραύματα στο χέρι.
• Σκλήρυνση κατά πλάκας, Εγκεφαλική παράλυση και άλλες χρόνιες καταστάσεις.

Οι Εργοθεραπευτές παρεμβαίνουν στις παραπάνω ιατρικές καταστάσεις με τους παρακάτω τρόπους:

• Βοηθούν τα παιδιά αφενός να βελτιώσουν τις δεξιότητες της λεπτής κινητικότητας έτσι ώστε να είναι σε θέση να «πιάνουν» και να «αφήνουν» τα παιχνίδια που επιθυμούν και αφετέρου να αναπτύσσουν γραφοκινητικές δεξιότητες.
• Κατευθύνουν τον Oπτικοκινητικό συντονισμό έτσι ώστε να βελτιωθεί το παιχνίδι και οι σχολικές δεξιότητες των παιδιών (όπως να χτυπήσει ένα στόχο, να χτυπήσει την μπάλα, να αντιγράψει ένα κείμενο από τον πίνακα της τάξης κ.λπ.).
• Βοηθούν τα παιδία με σοβαρή καθυστέρηση στην ανάπτυξη να μάθουν τα βασικά καθήκοντα της καθημερινότητάς τους (όπως το ντύσιμο, το βούρτσισμα των δοντιών, τη σίτιση κ.λπ).
• Βοηθούν τα παιδιά με διαταραχές συμπεριφοράς να διατηρούν θετικές συμπεριφορές σε όλα τα περιβάλλοντα (π.χ. αντί να χτυπήσει τους άλλους ή να κάνει ζημιές, εκπαιδεύεται στο να χρησιμοποιεί θετικούς τρόπους για να διοχετεύσει το θυμό του όπως να καταγράψει τα συναισθήματα του ή να συμμετέχει σε μια φυσική δραστηριότητα).
• Διδάσκουν στα παιδιά με σωματικές αναπηρίες τις δεξιότητες που απαιτούνται για να τραφούν μόνα τους, να χειριστούν τον ηλεκτρονικό υπολογιστή ή να αυξήσουν την ταχύτητα της γραφής και την αναγνωσιμότητα των γραμμάτων τους.
• Αξιολογούν τις ανάγκες των παιδιών για ειδικό εξοπλισμό όπως το αναπηρικό αμαξίδιο, τον εξοπλισμό κολύμβησης, τις συσκευές ντυσίματος ή τα βοηθήματα επικοινωνίας.
• Συνεργάζονται με παιδιά που αντιμετωπίζουν αισθητηριακά ζητήματα καθώς και προβλήματα συγκέντρωσης έτσι ώστε να βελτιωθεί η εστίαση και οι κοινωνικές δεξιότητες.

Εργοθεραπεία-Φυσικοθεραπεία: Που διαφέρουν

Παρόλο που τόσο οι Εργοθεραπευτές όσο και οι Φυσικοθεραπευτές επιδιώκουν την βελτίωση της ποιότητας ζωής των παιδιών που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, οι τομείς των δράσεων τους διαφέρουν. Οι Φυσικοθεραπευτές διαχειρίζονται τον πόνο, τη μυϊκή δύναμη, το εύρος κίνησης, την αντοχή και την κινητική λειτουργία ενώ οι Εργοθεραπευτές διαχειρίζονται σε μεγαλύτερο βαθμό την λεπτή κινητικότητα, τις οπτικο-αντιληπτικές δεξιότητες, τις γνωστικές δεξιότητες και τα ελλείμματα αισθητηριακής επεξεργασίας.

Επαγγελματίες Εργοθεραπείας

Υπάρχουν δύο επαγγελματικά επίπεδα εκπαίδευσης που μπορεί να ακολουθήσει ο εκάστοτε ενδιαφερόμενος: α) ο Εργοθεραπευτής και β) ο βοηθός Εργοθεραπευτή.

Οι Εργοθεραπευτές συμμετέχουν σε πρόγραμμα σπουδών που διαρκεί 4 έτη, λαμβάνουν πτυχίο από το τμήμα Εργοθεραπείας του Α.Τ.Ε.Ι Αθήνας και είναι υπεύθυνοι για την ολοκλήρωση της αξιολόγησης και τον σχεδιασμό της παρέμβασης, ενώ οι βοηθοί Εργοθεραπευτών συμμετέχουν σε πρόγραμμα σπουδών που διαρκεί 2 έτη, λαμβάνουν κατάρτιση είτε από δημόσια είτε από ιδιωτικά Ι.Ε.Κ και είναι υπεύθυνοι για την πραγματοποίηση της παρέμβασης που σχεδιάστηκε από τον Εργοθεραπευτή. Ακόμη, οι Εργοθεραπευτές λαμβάνουν άδεια ασκήσεως επαγγέλματος ενώ οι βοηθοί Εργοθεραπευτών συμμετέχουν σε εθνικές εξετάσεις πιστοποίησης.

Οι επαγγελματίες Εργοθεραπείας απαιτείται να συμμετέχουν σε προγράμματα εποπτείας προκειμένου να βελτιώσουν την πρακτική τους. Επιπρόσθετα, οι μεταπτυχιακές σπουδές σε ορισμένα κράτη κρίνονται απαραίτητες, ενώ η συμμετοχή σε προγράμματα εξειδίκευσης απαιτείται όταν οι Εργοθεραπευτές επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν συγκεκριμένες θεραπευτικές μεθόδους (όπως Αισθητηριακή Ολοκλήρωση, Μέθοδος Bobath κ.λπ.).

Οι Εργοθεραπευτές εργάζονται σε ποικίλους χώρους, συμπεριλαμβανομένων:

• Των νοσοκομείων.
• Των σχολείων.
• Των κέντρων αποκατάστασης.
• Των εγκαταστάσεων ψυχικής υγείας.
• Των ιδιωτικών θεραπευτικών κέντρων.
• Των παιδιατρικών κλινικών.
• Των γηροκομείων.

Πρόσβαση σε προγράμματα Εργοθεραπείας

Εάν νομίζετε πως το παιδί σας μπορεί να ωφεληθεί από την Εργοθεραπεία, μπορείτε να απευθυνθείτε σε κάποιον ειδικό ιατρό (π.χ. παιδοψυχίατρο)  ή σε κάποιο δημόσιο φορέα προκειμένου να λάβετε το κατάλληλο παραπεμπτικό. Στη συνέχεια μπορείτε να αναζητήσετε στο διαδίκτυο τα ιδιωτικά θεραπευτικά κέντρα της περιοχής σας, τα οποία παρέχουν υπηρεσίες Εργοθεραπείας. Ακόμη, μπορείτε να απευθυνθείτε στον Πανελλήνιο Σύλλογο Ελλήνων Εργοθεραπευτών.

Παρόλα αυτά, η επιλογή του Εργοθεραπευτή ή του κέντρου ειδικών θεραπειών στο οποίο θα απευθυνθείτε πρέπει να γίνει με προσοχή.

Βιβλιογραφική Αναφορά:

http://kidshealth.org/parent/system/ill/occupational_therapy.html#